ประวัติความเป็นมาของสถานศึกษา
โรงเรียนถ้ำปินวิทยาคม เป็นโรงเรียนระดับมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ) กระทรวงศึกษาธิการ ตั้งอยู่เลขที่ 189 หมู่ที่ 6 ตำบลบ้านถ้ำ อำเภอดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา เปิดทำการเรียนการสอนเมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม 2524 ตามหนังสือประกาศกระทรวงศึกษาธิการ โดยนายสิปปนนท์ เกตุทัต รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ลงวันที่ 27 มีนาคม ปีการศึกษา 2524 การก่อสร้างโรงเรียนในระยะเริ่มแรกได้รับความร่วมมือจากประชาชน 2 ตำบล คือ ตำบลบ้านถ้ำ และตำบลบ้านปิน (ปัจจุบันได้แยกออกไปอีก 2 ตำบล คือ ตำบลหนองหล่ม และตำบลคือเวียง) ผู้นำในการก่อสร้างคือนายมี อินต๊ะสาร กำนันตำบลบ้านถ้ำ นายไหล่ ปิงยศ กำนันตำบลบ้านปิน นายใบ พิณราช อาจารย์ใหญ่โรงเรียนบ้านถ้ำประชาบำรุง พร้อมทั้งผู้ใหญ่บ้านทุกหมู่บ้านจำนวน 23 หมู่บ้าน (ในสมัยนั้น) โดยประชาชนทั้งสองตำบลได้ช่วยกันบริจาคเงินซื้อที่ดินเพิ่มเติมให้แก่โรงเรียน จากบริเวณที่ดินเดิมซึ่งเป็น ที่สาธารณประโยชน์ ที่ชาวบ้านเรียกว่า “ข่วงกีฬา” อาคารเรียนของโรงเรียนเริ่มก่อสร้าง เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม พ.ศ.2524 โดยความร่วมมือจากชาวบ้านช่วยกันบริจาคเงิน วัสดุ อุปกรณ์ก่อสร้าง พร้อมทั้งกำลังแรงงานการก่อสร้างได้เสร็จสิ้นลงวันที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2524 ได้อาคารเรียนเป็นอาคารเรียนชั่วคราวแบบของกรมสามัญ หลัง จำนวน 6 ห้องเรียน ห้องส้วม 1 หลัง จำนวน 3 ห้อง บ่อน้ำใช้ จำนวน 1 บ่อ
ปีงบประมาณ 2524 ได้รับการจัดสรรงบประมาณจากกรมสามัญศึกษาให้ก่อสร้างอาคารเรียนชั่วคราว หลัง จำนวน 3 ห้องเรียน บ้านพักครู 1 หลัง ห้องน้ำห้องส้วมจำนวน 6 คูหา งบประมาณ 54,000 บาท
การเตรียมการเพื่อการก่อสร้างโรงเรียน ทางจังหวัดได้มีคำสั่งให้นายรัศมี บ้านกลาง อาจารย์ใหญ่โรงเรียนดอกคำใต้วิทยาคม (ตำแหน่งในขณะนั้น) เป็นผู้รักษาการในตำแหน่งครูใหญ่โรงเรียนถ้ำปินวิทยาคม การรับสมัครนักเรียน จึงดำเนินที่โรงเรียนดอกคำใต้ อำเภอดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา โดยกรมสามัญมีคำสั่งให้เปิด 2 ห้องเรียน รับนักเรียนได้ 90 คน แต่เมื่อเปิดทำการรับสมัครแล้ว ปรากฏว่ามีนักเรียนสมัคร เข้าเรียนเกินกว่าจำนวน 90 คน
ต่อมาจังหวัดพะเยามีคำสั่งที่ 383/2524 ลงวันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2524 ได้แต่งตั้งให้ นายสุรัตน์ เจียตระกูล อาจารย์ 1 ระดับ 4 โรงเรียนพะเยาพิทยาคม มารักษาการครูใหญ่แทนนายรัศมี บ้านกลาง พร้อมทั้งส่งครูมาบรรจุจำนวน 4 อัตรา จากการที่มีจำนวนนักเรียนมาสมัครเรียนเกินจำนวน. ที่ทางการสามัญกำหนดไว้ ทางโรงเรียนและจังหวัดพะเยาจึงได้ทำเรื่องขออนุมัติเพิ่มห้องเรียนอีก 1 ห้องเรียน เมื่อทำการเปิดสอนจึงมีห้องเรียน 3 ห้องเรียน จำนวนนักเรียน 133 คน นายสุรัตน์ เจียตระกูล ปฏิบัติหน้าที่ผู้อำนวยการโรงเรียนตั้งแต่ปีการศึกษา 2530 - 2536 จากนั้นมีผู้ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียนถ้ำปินวิทยาคม ดังต่อไปนี้ ปีการศึกษา 2537-2543 นายกิจภพ กฤตมโนรถ ปีการศึกษา 2543 –2550 นายสุทัศน์ บุญสม ปีการศึกษา 2550 –2551 นายประสงค์ พรหมสิทธิ์ ปีการศึกษา 2551 –2553 นายวิเชียร ทาทอง ปีการศึกษา 2553 –2554 และปีการศึกษา 2557-2560 นายวิลาศ เขื่อนแก้ว การศึกษา 2554 – 2556 นายผล ยะนา ปีการศึกษา 2560 – 2564 ว่าที่ร้อยตรีญาณบดินทร์ อินเตชะ ปีการศึกษา 2564 นายบรรจบ บุญช่วย ปีการศึกษา 2565 นายอรรณพ ยะตา ปีการศึกษา 2566 นายสัญญา ทะกัน และผู้อำนวยการคนปัจจุบัน คือ นายฉัตราภรณ์ วงศ์ดุษฎีกาล
สภาพปัจจุบันของสถานศึกษา

ข้อมูลอาคารสถานที่
- โรงเรียนมีอาคารเรียนถาวร จำนวน 3 หลัง
- อาคารโรงฝึกงาน จำนวน 2 หลัง
- โรงอาหาร จำนวน 1 หลัง
- อาคารหอประชุมอเนกประสงค์ จำนวน 2 หลัง
- ห้องน้ำห้องส้วม จำนวน 6 หลัง
- สนามฟุตบอล จำนวน 1 สนาม
- สนามฟุลซอล จำนวน 1 สนาม
- บ้านพักครู จำนวน 7 หลัง

